Prof.Dr. Alihan ÇOKKIZGIN Gaziantep Üniversitesi, acokkizgin@gantep.edu.tr Alttan Mahsul, Üstten Elektrik Biçeceğiz! Köylerde, tarlalarda, kahvehanelerde ne zaman üreticimizle bir araya gelsek konu dönüp dolaşıp o malum cüzdan düşmanlarına geliyor: "Traktöre konan mazot, dalgıç pompaya gelen elektrik faturası!" Su motorunu çalıştırmaya korkan çiftçimiz, güneşin altında kan ter içinde kalırken, gökyüzündeki o devasa enerji kaynağının aslında faturasını ödeyebileceğini hiç düşünmüyor. Neden mi? Çünkü bize yıllardır bir ezber dayatıldı: "Aman ha! Verimli tarım arazilerine Güneş Enerjisi (GES) kurulmaz. Toprak çöle döner, tarım biter!" Eğer güneş panellerini getirip toprağın üzerine dümdüz, beton gibi sererseniz... Evet, tarım biter. Ancak dünyada şu an öyle bir tarım devrimi yaşanıyor ki, bildiğimiz tüm doğruları çöpe atıyor. Karşınızda geleceğin tarım modeli: Agrivoltaik Sistem (Tarım-Güneş Ortaklığı). Toprağı Kapatmıyoruz, Tarlaya "Akıllı Şemsiye" Açıyoruz! Olay aslında çok basit, bir o kadar da dâhice. Panelleri toprağa gömmüyoruz. Onları, altından traktörümüzün ve biçerdöverimizin rahatça geçebileceği bir yüksekliğe, devasa bir şemsiye gibi kuruyoruz. Üstelik panelleri yan yana yapıştırmıyoruz. Aralarında geniş boşluklar bırakıyoruz. Böylece yağmur suyu toprağa rahatça düşüyor, rüzgar içeride özgürce esiyor. Havadaki o yakıcı ve ekinleri kavuran dik güneş ışığını paneller emerek elektriğe çeviriyor, bitkinin beslenmesi için gereken "faydalı ve yumuşak ışık" ise aralardan süzülerek toprağa iniyor. Sıkı Durun, Asıl Mucize Şimdi Başlıyor "İyi de bu kadar zahmete değer mi?" demeyin. Bu sistemin tarlada yarattığı "kazan-kazan" ortaklığı tam anlamıyla dudak uçuklatıcı cinsinden: • Domatesin Güneş Kremi: İklim krizi yüzünden artık yazlar cehennem gibi geçiyor, tarladaki ürünler "güneş yanığı" oluyor. Yüksekteki paneller bir kalkan görevi görerek mahsulü aşırı sıcaktan, hatta doludan koruyor. Ürün kalitesi artıyor! • Su Buharlaşıp Uçmuyor: Tarlanın üzerinde havadar bir kısmi gölgelik olduğu için, toprağın nemi anında buharlaşıp gökyüzüne kaçmıyor. Yani çiftçi, normalde kullandığı suyun çok daha azıyla sulama yapabiliyor. Belki de yakında kuruyacak olan barajlarımız için muazzam bir tasarruf! • Paneller Tarlaya, Tarla Panellere Muhtaç: İşte sistemin en çılgın yanı burası! Biliyor musunuz, güneş panelleri aşırı sıcakta ısınmaktan bunalır ve elektrik üretimleri düşer. Ancak bu sistemde, alttaki bitkilerin terlemesiyle yükselen serin hava, yukarıdaki paneli alttan soğutur! Yani sizin ektiğiniz kıvırcık, domates, biber; üzerindeki panelin canına can katarak daha fazla elektrik üretmesini sağlar. Elektrik Faturasına İsyan Etmek Yerine... Japonya, Fransa, Amerika çoktan uyandı. Tarlalarına bu sistemi kuran çiftçiler şu an hem domatesini, çileğini, marulunu satıyor; hem ürettiği elektrikle motorunu bedavaya çalıştırıyor, hem de artan elektriği şebekeye satarak tarlasından "ikinci bir maaş" alıyor. Artık enerji ve tarımı birbirine düşman zannetmekten vazgeçmeliyiz. Dalgıç pompanın sayacına bakıp dertlenmek yerine, o sayacı tersine çevirecek gökyüzüne bakmanın vakti geldi…